قلعه پولاد

قلعه پولاد

قلعه پولاد

قلعه پولاد مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان نور، بخش بلده، شهر بلده واقع شده و این اثر در تاریخ ۹ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

جایگاه جغرافیایی

قلعه پولاد یا قلعه بلده که در کتب تاریخی به نام قلعه نور شناخته می شود، در شمال شهر بلده، بر بالای پوزه کوهی که رو به جنوب است، بنا شده است.

قلعه پولاد بلده در بالای کوهی واقع شده که از سه سمت شمال، جنوب و شرق به دره های عمیق و پرشیب منتهی می شود.

ورودی اصلی قلعه در سمت جنوب شرقی قلعه قرار گرفته است.

دیرینگی

قدمت قلعه پولاد براساس برآوردهای باستان شناسان به زمان سلسله باد و سپانان طبرستان در حدود ۷۰۰ سال پیش می رسد.

امروزه می توان پیاده تا بالای قلعه – قسمت شاه نشین آن – را پیمود. قلعه پولاد تمامی قسمت های یک مجموعه حکومت محلی از دروازه تا استبل واتاق های نگهبانی و محل های دیده بانی را داراست.

مطالب پرطرفدار سایت:  مسجد جامع شهرضا

هرچند که به مرور زمان وعدم توجه کافی این قلعه عظیم که از آن به قلعه پولاد نام می برند دچار خرابی های بسیار شده ولی همچنان از برج و باروهای آن سرافراز بر بلندی های شمال بلده بر بالای پوزه کوهی که رو به جنوب است، ایستاده اند.

تاریخ ساخت قلعه بسیار قدیمی است و تا دوره صفویه دایر و مسکون بوده است.

تا قبل از صفویه قدرت های محلی با ریاست ملک کیومرث با دوسپتاتیو اولاد او، شاهان بنی کاووس بر قلعه حکومت می کردند و قلعه پولاد جز مقرهای حکومتی آنان بود.

پس از انقراض آنان به دست صوفیه، منطقه رستم داد (نور و کجورامروزی) روی ترقی ندید و قلاع آن همچون قلعه پولاد رو به ویرانی نهاد.

در داخل قلعه ساخته های معماری خشتی عظیمی که هم اکنون جز یک طاق نیمه مخروبه و تل خاکی از آنها باقی نمانده، نمایانگر شکوه، جلال و عظمت بنا در سالهایی می باشد که زندگی در آن جریان داشته است.

معماری

به جز عناصر معماری ذکر شده آب انبارهایی در جای جای قلعه به شکل چاه وجود دارد که به طور احتمال وظیفه ذخیره آب از طریق نزولات جوی را بر عهده داشته اند.

مطالب پرطرفدار سایت:  قلعه خداوردی درق

این حوض ها به تعداد فراوان و در تمام نقاط قلعه پراکنده اند.

پلان قلعه به علت نوع بستر و توپوگرافی منطقه دارای شکل نامنظم می باشد.

یا به عبارتی تاثیر محیط در شکل گیری قلعه پدیدار شده است.

بنا در شیب کوه ساخته شده به طوری که از داخل شهر دارای دید بصری بسیار جالبی است و به همین دلیل به شهر و مناطق اطراف نیز تسلط کافی دارد.

بنای قلعه شامل سه قسمت اصلی است و بارویی اطراف آن را احاطه کرده است.

برج های متعددی درهرسمت بارو به چشم می خورد و ارتفاع تعدادی از آنها که امروزه بر جای مانده به بلندی هفت الی هشت متر می رسد.

آب قلعه از چشمه مرتع ملرزبا تنبوشه به قلعه فرستاده می شده است.

عملکرد قلعه پولاد بلده به طور قطعی مشخص نیست، اما، لازم به ذکر است سفال های به دست آمده از جای جای بنا، سیستم های ذخیره آب و بکارگیری تنبوشه های سفالی، جهت هدایت آب و مواردی از این قبیل، فرضیه ای را در ذهن می پرورد و این احتمال را بوجود می آورد که شاید بنا به عنوان محلی برای زندگی ساخته شده و بهتر است گفته شود ممکن است این قلعه برای دفاع از شهر، طوری ساخته شده که در مواقع لزوم و در مقاطع زمانی خاص، برای زندگی تعداد زیادی از مردم مورد استفاده قرار گیرد.

مطالب پرطرفدار سایت:  بازارچه صنایع دستی بیرجند

لذا در حال حاضر و قبل از انجام مطالعات باستانشناسی و عملیات گمانه زنی، به طور قطع نمی توان گفت عملکرد بنا در دوره های مختلف و در مقاطع زمانی خاص چه بوده و تا چه زمانی مورد استفاده قرار می گرفته است.

همانطور که گفته شد قلعه‌ بلده‌ پس‌ از انقراض‌ سلسله‌پادوسپانی‌ به‌ دست‌ صفویان‌ و تسلط‌ این‌ خاندان‌ بر منطقه‌ نور و کجور فعلی‌ همانند سایر قلاع‌ طبرستان‌ خراب ‌و ویران‌ شد و در صورت‌ مرمت‌ می‌تواند به‌ یکی‌ از جاذبه‌های‌ بی‌ نظیر جهانگردی‌ تبدیل‌ شود.